The Fish and the Ring

Once upon a time, there was a mighty baron in the North Countrie who was a great magician that knew everything that would come to pass. So one day, when his little boy was four years old, he looked into the Book of Fate to see what would happen to him. And to his dismay, he found that his son would wed a lowly maid that had just been born in a house under the shadow of York Minster. Now the Baron knew the father of the little girl was very, very poor, and he had five children already.

Ngày xửa ngày xưa, có một vị lãnh chúa quyền thế ở miền Bắc, ông cũng là một nhà pháp thuật đại tài biết trước mọi chuyện sẽ xảy ra. Vào một ngày nọ, khi cậu con trai nhỏ của ông vừa tròn bốn tuổi, ông giở cuốn Sách Định Mệnh ra xem chuyện gì sẽ đến với con mình. Và ông vô cùng hoảng hốt khi thấy rằng con trai mình sẽ cưới một cô gái nghèo hèn vừa mới chào đời trong một căn nhà dưới bóng nhà thờ York Minster. Vị lãnh chúa biết rằng cha của cô bé rất nghèo, và đã có năm đứa con rồi.

So he called for his horse, and rode into York; and passed by the father's house, and saw him sitting by the door, sad and doleful. So he dismounted and went up to him and said: “What is the matter, my good man?” And the man said: “Well, your honour, the fact is, I've five children already, and now a sixth's come, a little lass, and where to get the bread from to fill their mouths, that's more than I can say.”

Thế là ông cho gọi ngựa, cưỡi vào thành York; đi ngang qua nhà người cha, thấy ông ta ngồi bên cửa, buồn bã ủ rũ. Ông bèn xuống ngựa, đến gần và hỏi: "Có chuyện gì vậy, ông bạn tốt?" Người đàn ông đáp: "Thưa ngài, thật ra là, tôi đã có năm đứa con rồi, giờ đứa thứ sáu vừa ra đời, một bé gái nhỏ, mà biết lấy đâu ra bánh mì để nuôi đủ miệng ăn, thì tôi thật không biết nữa."

“Don't be downhearted, my man,” said the Baron. “If that's your trouble, I can help you. I'll take away the last little one, and you wont have to bother about her.”

"Đừng buồn quá, ông bạn," lãnh chúa nói. "Nếu chỉ là chuyện đó thôi thì tôi giúp được. Tôi sẽ mang đứa bé út đi, ông sẽ không phải lo lắng gì cho nó nữa."

“Thank you kindly, sir,” said the man; and he went in and brought out the lass and gave her to the Baron, who mounted his horse and rode away with her. And when he got by the bank of the river Ouse, he threw the little, thing into the river, and rode off to his castle.

"Xin cảm ơn ngài," người đàn ông nói; rồi ông vào nhà bế đứa bé ra và trao cho lãnh chúa, ông này liền lên ngựa phóng đi cùng cô bé. Và khi tới bên bờ sông Ouse, ông ném đứa bé nhỏ bé xuống sông, rồi phóng ngựa về lâu đài.

But the little lass didn't sink; her clothes kept her up for a time, and she floated, and she floated, till she was cast ashore just in front of a fisherman's hut. There the fisherman found her, and took pity on the poor little thing and took her into his house, and she lived there till she was fifteen years old, and a fine handsome girl.

Nhưng cô bé không chìm; quần áo giữ cho cô nổi lên một lúc, và cô trôi mãi, trôi mãi, cho đến khi dạt vào bờ ngay trước một túp lều của người đánh cá. Người đánh cá tìm thấy cô bé ở đó, động lòng thương xót đứa trẻ tội nghiệp và đem về nhà nuôi, cô bé sống ở đó cho đến năm mười lăm tuổi, trở thành một cô gái xinh đẹp, ra dáng.

One day it happened that the Baron went out hunting with some companions along the banks of the River Ouse, and stopped at the fisherman's hut to get a drink, and the girl came out to give it to them. They all noticed her beauty, and one of them said to the Baron: “You can read fates, Baron, whom will she marry, d'ye think?”

Một ngày nọ, lãnh chúa cùng vài người bạn đi săn dọc theo bờ sông Ouse, rồi dừng chân ở túp lều của người đánh cá để xin nước uống, và cô gái ra mang nước cho họ. Ai nấy đều để ý đến vẻ đẹp của cô, và một người trong số họ nói với lãnh chúa: "Ngài đọc được vận mệnh mà, lãnh chúa ơi, ngài nghĩ cô ấy sẽ lấy ai?"

“Oh! that's easy to guess,” said the Baron; “some yokel or other. But I'll cast her horoscope. Come here girl, and tell me on what day you were born?”

"Ồ! Cái đó dễ đoán thôi," lãnh chúa nói; "một anh chàng nhà quê nào đó chứ gì. Nhưng để ta xem lá số của cô bé xem sao. Lại đây nào cô gái, cho ta biết cô sinh ngày nào?"

“I don't know, sir,” said the girl, “I was picked up just here after having been brought down by the river about fifteen years ago.”

"Thưa ngài, con không biết," cô gái đáp, "con được vớt lên ngay đây sau khi bị nước sông cuốn trôi đến, cách đây khoảng mười lăm năm rồi."

Then the Baron knew who she was, and when they went away, he rode back and said to the girl: “Hark ye, girl, I will make your fortune. Take this letter to my brother in Scarborough, and you will be settled for life.” And the girl took the letter and said she would go. Now this was what he had written in the letter:

Lúc đó lãnh chúa biết ngay cô là ai, và khi mọi người rời đi, ông quay ngựa lại và nói với cô gái: "Nghe đây, cô gái, ta sẽ giúp cô đổi đời. Hãy mang bức thư này đến cho em trai ta ở Scarborough, cô sẽ được an cư lạc nghiệp suốt đời." Cô gái nhận thư và nói cô sẽ đi. Và đây là những gì ông đã viết trong thư:

“Dear Brother,—Take the bearer and put her to death immediately.

"Em trai thân mến,—Hãy bắt lấy người mang thư này và xử tử ngay lập tức.

“Yours affectionately,

"Anh của em,

“Albert.”

"Albert."

So soon after the girl set out for Scarborough, and slept for the night at a little inn. Now that very night a band of robbers broke into the inn, and searched the girl, who had no money, and only the letter. So they opened this and read it, and thought it a shame. The captain of the robbers took a pen and paper and wrote this letter:

Chẳng bao lâu sau, cô gái lên đường đến Scarborough, và ngủ lại đêm đó ở một quán trọ nhỏ. Ngay đêm đó, một toán cướp đột nhập vào quán trọ, lục soát người cô gái, thấy cô chẳng có tiền bạc gì, chỉ có bức thư. Chúng bèn mở thư ra đọc, và thấy đó là một việc quá nhẫn tâm. Tên thủ lĩnh toán cướp bèn lấy giấy bút viết lại một bức thư khác:

“Dear Brother,—Take the bearer and marry her to my son immediately.

"Em trai thân mến,—Hãy đón lấy người mang thư này và cưới cô ấy cho con trai anh ngay lập tức.

“Yours affectionately,

"Anh của em,

“Albert.”

"Albert."

And then he gave it to the girl, bidding her begone. So she went on to the Baron's brother at Scarborough, a noble knight, with whom the Baron's son was staying. When she gave the letter to his brother, he gave orders for the wedding to be prepared at once, and they were married that very day.

Rồi hắn đưa bức thư cho cô gái, bảo cô đi tiếp. Thế là cô lên đường đến gặp em trai của lãnh chúa ở Scarborough, một hiệp sĩ cao quý, nơi con trai của lãnh chúa đang ở cùng. Khi cô trao bức thư cho người em trai, ông ta liền ra lệnh chuẩn bị đám cưới ngay lập tức, và họ kết hôn ngay trong ngày hôm đó.

Soon after, the Baron himself came to his brother's castle, and what was his surprise to find that the very thing he had plotted against had come to pass. But he was not to be put off that way; and he took out the girl for a walk, as he said, along the cliffs. And when he got her all alone, he took her by the arms, and was going to throw her over. But she begged hard for her life.

Chẳng bao lâu sau, chính lãnh chúa đến lâu đài của em trai mình, và ông vô cùng kinh ngạc khi thấy chính điều mà ông đã âm mưu ngăn cản lại xảy ra. Nhưng ông không dễ gì chịu thua như vậy; ông rủ cô gái đi dạo, bảo là dọc theo vách đá. Và khi đưa được cô ra chỗ vắng vẻ một mình, ông nắm lấy tay cô, định ném cô xuống biển. Nhưng cô van xin ông tha mạng.

“I have not done anything,” she said: “if you will only spare me, I will do whatever you wish. I will never see you or your son again till you desire it.” Then the Baron took off his gold ring and threw it into the sea, saying: “Never let me see your face till you can show me that ring;” and he let her go.

"Con chẳng làm điều gì sai trái cả," cô nói: "nếu ngài tha cho con, con sẽ làm bất cứ điều gì ngài muốn. Con sẽ không bao giờ gặp lại ngài hay con trai ngài nữa cho đến khi nào ngài muốn." Thế là lãnh chúa tháo chiếc nhẫn vàng của mình ra ném xuống biển, nói rằng: "Đừng bao giờ để ta thấy mặt ngươi nữa cho đến khi ngươi có thể đưa ra chiếc nhẫn này cho ta xem"; rồi ông thả cô đi.

The poor girl wandered on and on, till at last she came to a great noble's castle, and she asked to have some work given to her; and they made her the scullion girl of the castle, for she had been used to such work in the fisherman's hut.

Cô gái tội nghiệp lang thang mãi, cho đến khi cuối cùng cô đến được lâu đài của một quý tộc, cô xin được nhận vào làm việc; và họ nhận cô làm cô hầu rửa bát trong lâu đài, vì cô đã quen với công việc đó từ hồi ở túp lều của người đánh cá.

Now one day, who should she see coming up to the noble's house but the Baron and his brother and his son, her husband. She didn't know what to do; but thought they would not see her in the castle kitchen. So she went back to her work with a sigh, and set to cleaning a huge big fish that was to be boiled for their dinner.

Rồi một ngày nọ, ai đến nhà vị quý tộc nếu không phải là lãnh chúa, em trai ông, và con trai ông, chính là chồng cô. Cô không biết phải làm sao; nhưng nghĩ rằng họ sẽ không thấy cô trong bếp lâu đài. Thế là cô thở dài quay lại làm việc, bắt tay vào làm sạch một con cá to đùng sẽ được luộc cho bữa tối của họ.

And, as she was cleaning it, she saw something shine inside it, and what do you think she found? Why, there was the Baron's ring, the very one he had thrown over the cliff at Scarborough. She was right glad to see it, you may be sure. Then she cooked the fish as nicely as she could, and served it up.

Và khi đang làm sạch con cá, cô thấy có gì đó lấp lánh bên trong, và các bạn thử đoán xem cô tìm thấy gì nào? Chính là chiếc nhẫn của lãnh chúa, chiếc nhẫn mà ông đã ném xuống biển từ vách đá ở Scarborough. Cô mừng rỡ vô cùng khi thấy nó, chắc chắn là vậy. Rồi cô nấu con cá thật khéo léo, và dọn nó lên bàn.

Well, when the fish came on the table, the guests liked it so well that they asked the noble who cooked it. He said he didn't know, but called to his servants: “Ho, there, send up the cook that cooked that fine fish.” So they went down to the kitchen and told the girl she was wanted in the hall. Then she washed and tidied herself and put the Baron's gold ring on her thumb and went up into the hall.

Vâng, khi con cá được dọn lên bàn, các vị khách thích món ăn đến mức họ hỏi vị quý tộc ai đã nấu món này. Ông nói ông không biết, nhưng gọi người hầu: "Này, gọi người đầu bếp đã nấu con cá ngon lành này lên đây." Thế là họ xuống bếp và báo cho cô gái biết cô được mời lên đại sảnh. Cô liền rửa tay, sửa soạn gọn gàng, đeo chiếc nhẫn vàng của lãnh chúa vào ngón tay cái và đi lên đại sảnh.

When the banqueters saw such a young and beautiful cook they were surprised. But the Baron was in a tower of a temper, and started up as if he would do her some violence. So the girl went up to him with her hand before her with the ring on it; and she put it down before him on the table. Then at last the Baron saw that no one could fight against Fate, and he handed her to a seat and announced to all the company that this was his son's true wife; and he took her and his son home to his castle; and they all lived as happy as could be ever afterwards.

Khi các vị khách dự tiệc thấy một cô đầu bếp trẻ trung xinh đẹp như vậy, họ vô cùng ngạc nhiên. Nhưng lãnh chúa thì giận dữ đến tột cùng, ông đứng bật dậy như thể sắp làm hại cô. Thế là cô gái tiến đến gần ông, tay giơ ra phía trước với chiếc nhẫn đeo trên đó; và cô đặt nó xuống bàn trước mặt ông. Cuối cùng lãnh chúa nhận ra rằng không ai có thể chống lại được số mệnh, ông mời cô ngồi vào bàn và tuyên bố trước toàn thể mọi người rằng đây chính là người vợ thật sự của con trai mình; rồi ông đưa cô và con trai về lâu đài của mình; và từ đó về sau, họ sống hạnh phúc mãi mãi.