Cap O' Rushes

Well, there was once a very rich gentleman, and he'd three daughters, and he thought he'd see how fond they were of him. So he says to the first, “How much do you love me, my dear?”

Ngày xưa có một ông rất giàu có, và ông có ba cô con gái, ông muốn xem xem các con yêu ông đến nhường nào. Vậy nên ông hỏi cô cả, "Con yêu cha đến mức nào, con yêu?"

“Why,” says she, “as I love my life.”

"Thưa cha," cô nói, "con yêu cha như yêu mạng sống của mình."

“That's good,” says he.

"Tốt lắm," ông nói.

So he says to the second, “How much do you love me, my dear?”

Rồi ông hỏi cô thứ hai, "Con yêu cha đến mức nào, con yêu?"

“Why,” says she, “better nor all the world.”

"Thưa cha," cô nói, "yêu hơn cả thế gian này."

“That's good,” says he.

"Tốt lắm," ông nói.

So he says to the third, “How much do you love me, my dear?”

Rồi ông hỏi cô thứ ba, "Con yêu cha đến mức nào, con yêu?"

“Why, I love you as fresh meat loves salt,” says she.

"Thưa cha, con yêu cha như thịt tươi yêu muối vậy," cô nói.

Well, he was that angry. “You don't love me at all,” says he, “and in my house you stay no more.” So he drove her out there and then, and shut the door in her face.

Ông giận lắm. "Vậy là con chẳng yêu cha chút nào," ông nói, "và từ nay con không còn được ở trong nhà cha nữa." Thế là ông đuổi cô đi ngay lập tức, và đóng sập cửa trước mặt cô.

Well, she went away on and on till she came to a fen, and there she gathered a lot of rushes and made them into a kind of a sort of a cloak with a hood, to cover her from head to foot, and to hide her fine clothes. And then she went on and on till she came to a great house.

Cô đi mãi, đi mãi cho đến khi tới một vùng đầm lầy, và ở đó cô hái một mớ cói rồi kết thành một thứ áo choàng có mũ trùm, để che kín người từ đầu đến chân, giấu đi bộ quần áo đẹp của mình. Rồi cô lại đi mãi, đi mãi cho đến khi tới một ngôi nhà lớn.

“Do you want a maid?” says she.

"Ông bà có cần người hầu không ạ?" cô hỏi.

“No, we don't,” said they.

"Không, chúng tôi không cần," họ đáp.

“I haven't nowhere to go,” says she; “and I ask no wages, and do any sort of work,” says she.

"Con chẳng còn nơi nào để đi," cô nói; "và con không đòi tiền công, con làm việc gì cũng được," cô nói.

“Well,” says they, “if you like to wash the pots and scrape the saucepans you may stay,” said they.

"Được thôi," họ nói, "nếu cô chịu rửa nồi và cạo chảo thì cứ ở lại," họ nói.

So she stayed there and washed the pots and scraped the saucepans and did all the dirty work. And because she gave no name they called her “Cap o' Rushes.”

Thế là cô ở lại, rửa nồi, cạo chảo, và làm hết mọi việc bẩn thỉu. Và vì cô không chịu nói tên, người ta gọi cô là "Mũ Cói."

Well, one day there was to be a great dance a little way off, and the servants were allowed to go and look on at the grand people. Cap o' Rushes said she was too tired to go, so she stayed at home.

Rồi một hôm, có một buổi khiêu vũ lớn tổ chức không xa đó, và gia nhân được phép đi xem những người quyền quý. Mũ Cói nói cô mệt quá không đi được, nên cô ở nhà.

But when they were gone she offed with her cap o' rushes, and cleaned herself, and went to the dance. And no one there was so finely dressed as her.

Nhưng khi mọi người đi khỏi, cô cởi bỏ chiếc áo mũ cói, trang điểm gọn gàng, rồi đi đến buổi khiêu vũ. Chẳng ai ở đó ăn mặc lộng lẫy bằng cô.

Well, who should be there but her master's son, and what should he do but fall in love with her the minute he set eyes on her. He wouldn't dance with any one else.

Ai ngờ, con trai của ông chủ cũng có mặt ở đó, và vừa nhìn thấy cô là anh yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên. Anh không chịu khiêu vũ với ai khác.

But before the dance was done Cap o' Rushes slipt off, and away she went home. And when the other maids came back she was pretending to be asleep with her cap o' rushes on.

Nhưng trước khi buổi khiêu vũ kết thúc, Mũ Cói lặng lẽ trốn đi, về nhà trước. Và khi các gia nhân khác trở về, cô đã giả vờ ngủ say với chiếc áo mũ cói trên người.

Well, next morning they said to her, “You did miss a sight, Cap o' Rushes!”

Sáng hôm sau, họ nói với cô, "Cô đã bỏ lỡ một cảnh tượng đấy, Mũ Cói ơi!"

“What was that?” says she.

"Chuyện gì vậy?" cô hỏi.

“Why, the beautifullest lady you ever see, dressed right gay and ga'. The young master, he never took his eyes off her.”

"Ôi, một tiểu thư xinh đẹp nhất mà cô từng thấy, ăn mặc lộng lẫy vô cùng. Cậu chủ trẻ không rời mắt khỏi cô ấy lấy một giây."

“Well, I should have liked to have seen her,” says Cap o' Rushes.

"Ước gì tôi cũng được thấy cô ấy," Mũ Cói nói.

“Well, there's to be another dance this evening, and perhaps she'll be there.”

"À, tối nay lại có một buổi khiêu vũ nữa, có lẽ cô ấy sẽ đến đấy."

But, come the evening, Cap o' Rushes said she was too tired to go with them. Howsoever, when they were gone, she offed with her cap o' rushes and cleaned herself, and away she went to the dance.

Nhưng đến tối, Mũ Cói lại nói cô mệt quá không đi cùng họ được. Tuy nhiên, khi họ đi khỏi, cô cởi bỏ chiếc áo mũ cói, trang điểm gọn gàng, rồi đi đến buổi khiêu vũ.

The master's son had been reckoning on seeing her, and he danced with no one else, and never took his eyes off her. But, before the dance was over, she slipt off, and home she went, and when the maids came back she, pretended to be asleep with her cap o' rushes on.

Cậu con trai ông chủ đã trông mong được gặp lại cô, và anh chỉ khiêu vũ với mình cô, không rời mắt khỏi cô lấy một giây. Nhưng trước khi buổi khiêu vũ kết thúc, cô lại lặng lẽ trốn đi, về nhà, và khi các gia nhân trở về, cô lại giả vờ ngủ say với chiếc áo mũ cói trên người.

Next day they said to her again, “Well, Cap o' Rushes, you should ha' been there to see the lady. There she was again, gay and ga', and the young master he never took his eyes off her.”

Hôm sau họ lại nói với cô, "Cô nên đến xem tiểu thư ấy mới phải, Mũ Cói ơi. Cô ấy lại đến, vẫn lộng lẫy như vậy, và cậu chủ trẻ không rời mắt khỏi cô ấy."

“Well, there,” says she, “I should ha' liked to ha' seen her.”

"Ước gì tôi cũng được thấy cô ấy," cô nói.

“Well,” says they, “there's a dance again this evening, and you must go with us, for she's sure to be there.”

"À," họ nói, "tối nay lại có khiêu vũ nữa, cô phải đi cùng chúng tôi, vì thế nào cô ấy cũng đến."

Well, come this evening, Cap o' Rushes said she was too tired to go, and do what they would she stayed at home. But when they were gone she offed with her cap o' rushes and cleaned herself, and away she went to the dance.

Đến tối hôm đó, Mũ Cói lại nói cô mệt quá không đi được, và dù họ có nài nỉ thế nào cô cũng ở nhà. Nhưng khi họ đi khỏi, cô cởi bỏ chiếc áo mũ cói, trang điểm gọn gàng, rồi đi đến buổi khiêu vũ.

The master's son was rarely glad when he saw her. He danced with none but her and never took his eyes off her. When she wouldn't tell him her name, nor where she came from, he gave her a ring and told her if he didn't see her again he should die.

Cậu con trai ông chủ mừng rỡ khi thấy cô. Anh chỉ khiêu vũ với mình cô, không rời mắt khỏi cô. Khi cô không chịu nói tên mình hay mình từ đâu đến, anh trao cho cô một chiếc nhẫn và bảo rằng nếu không được gặp lại cô, anh sẽ chết mất.

Well, before the dance was over, off she slipped, and home she went, and when the maids came home she was pretending to be asleep with her cap o' rushes on.

Trước khi buổi khiêu vũ kết thúc, cô lại lặng lẽ trốn đi, về nhà, và khi các gia nhân trở về, cô lại giả vờ ngủ say với chiếc áo mũ cói trên người.

Well, next day they says to her, “There, Cap o' Rushes, you didn't come last night, and now you won't see the lady, for there's no more dances.”

Hôm sau họ nói với cô, "Này, Mũ Cói, tối qua cô không đến, giờ thì cô không còn được gặp tiểu thư ấy nữa đâu, vì không còn buổi khiêu vũ nào nữa cả."

“Well I should have rarely liked to have seen her,” says she.

"Ước gì tôi cũng được thấy cô ấy," cô nói.

The master's son he tried every way to find out where the lady was gone, but go where he might, and ask whom he might, he never heard anything about her. And he got worse and worse for the love of her till he had to keep his bed.

Cậu con trai ông chủ tìm đủ mọi cách để biết tiểu thư ấy đã đi đâu, nhưng dù đi đến đâu, hỏi ai, anh cũng chẳng nghe được tin tức gì về nàng. Và anh ngày càng ốm yếu vì tương tư đến mức phải nằm liệt giường.

“Make some gruel for the young master,” they said to the cook. “He's dying for the love of the lady.” The cook she set about making it when Cap o' Rushes came in.

"Nấu cháo cho cậu chủ đi," họ bảo người đầu bếp. "Cậu ấy sắp chết vì tương tư tiểu thư ấy rồi." Người đầu bếp đang sửa soạn nấu cháo thì Mũ Cói bước vào.

“What are you a-doing of?”, says she.

"Chị đang làm gì vậy?" cô hỏi.

“I'm going to make some gruel for the young master,” says the cook, “for he's dying for love of the lady.”

"Tôi sắp nấu cháo cho cậu chủ," người đầu bếp nói, "vì cậu ấy sắp chết vì tương tư tiểu thư ấy."

“Let me make it,” says Cap o' Rushes.

"Để tôi nấu cho," Mũ Cói nói.

Well, the cook wouldn't at first, but at last she said yes, and Cap o' Rushes made the gruel. And when she had made it she slipped the ring into it on the sly before the cook took it upstairs.

Ban đầu người đầu bếp không chịu, nhưng cuối cùng cũng đồng ý, và Mũ Cói nấu cháo. Nấu xong, cô lén thả chiếc nhẫn vào bát cháo trước khi người đầu bếp mang lên lầu.

The young man he drank it and then he saw the ring at the bottom.

Chàng trai trẻ uống cháo và nhìn thấy chiếc nhẫn dưới đáy bát.

“Send for the cook,” says he.

"Gọi đầu bếp lên đây," anh nói.

So up she comes.

Thế là bà lên.

“Who made this gruel here?” says he.

"Ai nấu bát cháo này?" anh hỏi.

“I did,” says the cook, for she was frightened.

"Thưa cậu, con nấu ạ," người đầu bếp nói, vì bà sợ hãi.

And he looked at her,

Và anh nhìn bà,

“No, you didn't,” says he. “Say who did it, and you shan't be harmed.”

"Không, không phải chị," anh nói. "Nói thật xem ai đã nấu, chị sẽ không bị làm sao đâu."

“Well, then, 'twas Cap o' Rushes,” says she.

"Thưa cậu, là Mũ Cói ạ," bà nói.

“Send Cap o' Rushes here,” says he.

"Gọi Mũ Cói lên đây," anh nói.

So Cap o' Rushes came.

Thế là Mũ Cói bước vào.

“Did you make my gruel?” says he.

"Cô đã nấu bát cháo của tôi phải không?" anh hỏi.

“Yes, I did,” says she.

"Vâng, đúng vậy," cô nói.

“Where did you get this ring?” says he.

"Cô lấy chiếc nhẫn này ở đâu?" anh hỏi.

“From him that gave it me,” says she.

"Từ người đã trao nó cho tôi," cô nói.

“Who are you, then?” says the young man.

"Vậy cô là ai?" chàng trai hỏi.

“I'll show you,” says she. And she offed with her cap o' rushes, and there she was in her beautiful clothes.

"Tôi sẽ cho anh xem," cô nói. Rồi cô cởi bỏ chiếc áo mũ cói, và hiện ra trước mặt anh trong bộ quần áo lộng lẫy của mình.

Well, the master's son he got well very soon, and they were to be married in a little time. It was to be a very grand wedding, and every one was asked far and near. And Cap o' Rushes' father was asked. But she never told anybody who she was.

Cậu con trai ông chủ khỏi bệnh rất nhanh, và họ chuẩn bị làm đám cưới chẳng bao lâu sau đó. Đó sẽ là một đám cưới rất linh đình, mọi người xa gần đều được mời đến. Và cha của Mũ Cói cũng được mời. Nhưng cô chẳng bao giờ nói cho ai biết mình là ai.

But before the wedding she went to the cook, and says she:

Nhưng trước đám cưới, cô đến gặp người đầu bếp và nói:

“I want you to dress every dish without a mite o' salt.”

"Tôi muốn chị nấu mọi món ăn mà không cho một chút muối nào cả."

“That'll be rare nasty,” says the cook.

"Vậy thì dở tệ lắm," người đầu bếp nói.

“That doesn't signify,” says she.

"Không sao đâu," cô nói.

“Very well,” says the cook.

"Vâng, thưa cô," người đầu bếp nói.

Well, the wedding-day came, and they were married. And after they were married all the company sat down to the dinner. When they began to eat the meat, that was so tasteless they couldn't eat it. But Cap o' Rushes' father he tried first one dish and then another, and then he burst out crying.

Rồi ngày cưới cũng đến, và họ làm lễ thành hôn. Sau lễ cưới, tất cả khách khứa ngồi vào bàn tiệc. Khi họ bắt đầu ăn thịt, món ăn nhạt thếch đến mức không ai nuốt nổi. Nhưng cha của Mũ Cói nếm hết món này đến món khác, rồi ông òa khóc.

“What is the matter?” said the master's son to him.

"Chuyện gì vậy ạ?" cậu con trai ông chủ hỏi ông.

“Oh!” says he, “I had a daughter. And I asked her how much she loved me. And she said 'As much as fresh meat loves salt.' And I turned her from my door, for I thought she didn't love me. And now I see she loved me best of all. And she may be dead for aught I know.”

"Ôi!" ông nói, "tôi từng có một người con gái. Tôi đã hỏi nó yêu tôi đến mức nào. Và nó nói 'Con yêu cha như thịt tươi yêu muối vậy.' Tôi đã đuổi nó khỏi nhà, vì tôi tưởng nó không yêu tôi. Giờ tôi mới hiểu nó yêu tôi nhất trong tất cả các con. Và giờ có khi nó đã chết rồi, tôi cũng chẳng biết được."

“No, father, here she is!” says Cap o' Rushes. And she goes up to him and puts her arms round him.

"Không, thưa cha, con đây!" Mũ Cói nói. Rồi cô chạy đến bên ông và ôm chầm lấy ông.

And so they were happy ever after.

Và từ đó họ sống hạnh phúc mãi mãi.