The Emperor's New Clothes

Many years ago, there was an Emperor, who was so excessively fond of new clothes, that he spent all his money in dress. He did not trouble himself in the least about his soldiers; nor did he care to go either to the theatre or the chase, except for the opportunities then afforded him for displaying his new clothes. He had a different suit for each hour of the day; and as of any other king or emperor, one is accustomed to say, “he is sitting in council,” it was always said of him, “The Emperor is sitting in his wardrobe.”

Nhiều năm trước, có một vị Hoàng đế vô cùng mê thích quần áo mới, đến nỗi ngài tiêu hết tiền bạc vào việc ăn mặc. Ngài chẳng bận tâm chút nào đến binh lính của mình; cũng chẳng thiết đi xem kịch hay đi săn, trừ khi đó là dịp để khoe những bộ quần áo mới. Ngài có một bộ trang phục khác nhau cho mỗi giờ trong ngày; và nếu như với các vị vua hay hoàng đế khác, người ta thường nói “ngài đang ngồi bàn việc triều chính,” thì với vị này, người ta luôn nói “Hoàng đế đang ở trong phòng thay đồ.”

Time passed merrily in the large town which was his capital; strangers arrived every day at the court. One day, two rogues, calling themselves weavers, made their appearance. They gave out that they knew how to weave stuffs of the most beautiful colors and elaborate patterns, the clothes manufactured from which should have the wonderful property of remaining invisible to everyone who was unfit for the office he held, or who was extraordinarily simple in character.

Thời gian trôi qua vui vẻ trong kinh thành rộng lớn là nơi ngài ngự trị; khách lạ đến triều đình mỗi ngày. Một hôm, hai tên bịp bợm, tự xưng là thợ dệt, xuất hiện. Chúng tuyên bố rằng mình biết cách dệt nên những tấm vải có màu sắc đẹp đẽ nhất và hoa văn tinh xảo nhất, mà quần áo may từ đó sẽ có một tính chất kỳ diệu là trở nên vô hình đối với bất kỳ ai không xứng đáng với chức vụ mình đang giữ, hoặc là người có tính cách vô cùng khờ khạo.

“These must, indeed, be splendid clothes!” thought the Emperor. “Had I such a suit, I might at once find out what men in my realms are unfit for their office, and also be able to distinguish the wise from the foolish! This stuff must be woven for me immediately.” And he caused large sums of money to be given to both the weavers in order that they might begin their work directly.

“Đây hẳn phải là những bộ quần áo tuyệt vời!” Hoàng đế nghĩ thầm. “Nếu ta có một bộ như thế, ta sẽ lập tức biết được ai trong vương quốc của ta không xứng với chức vụ, và cũng có thể phân biệt được kẻ khôn với người dại! Tấm vải này phải được dệt cho ta ngay lập tức.” Và ngài cho cả hai tên thợ dệt một khoản tiền lớn để chúng bắt tay vào việc ngay.

So the two pretended weavers set up two looms, and affected to work very busily, though in reality they did nothing at all. They asked for the most delicate silk and the purest gold thread; put both into their own knapsacks; and then continued their pretended work at the empty looms until late at night.

Thế là hai tên thợ dệt giả hiệu dựng lên hai khung cửi, và giả vờ làm việc rất chăm chỉ, dù thực ra chúng chẳng làm gì cả. Chúng đòi thứ lụa mềm mại nhất và sợi vàng tinh khiết nhất; bỏ cả hai vào túi riêng của mình; rồi tiếp tục giả vờ làm việc trên những khung cửi trống rỗng cho đến tận khuya.

“I should like to know how the weavers are getting on with my cloth,” said the Emperor to himself, after some little time had elapsed; he was, however, rather embarrassed, when he remembered that a simpleton, or one unfit for his office, would be unable to see the manufacture. To be sure, he thought he had nothing to risk in his own person; but yet, he would prefer sending somebody else, to bring him intelligence about the weavers, and their work, before he troubled himself in the affair.

“Ta muốn biết những người thợ dệt đang làm đến đâu với tấm vải của ta,” Hoàng đế tự nhủ, sau khi một khoảng thời gian đã trôi qua; tuy nhiên, ngài cảm thấy hơi bối rối khi nhớ ra rằng một kẻ khờ khạo, hay một người không xứng với chức vụ của mình, sẽ không thể nhìn thấy được tấm vải đang dệt. Ngài nghĩ rằng bản thân mình thì chẳng có gì phải mạo hiểm; nhưng dù vậy, ngài vẫn muốn cử một ai khác đi trước, để mang tin tức về cho ngài về những người thợ dệt và công việc của họ, trước khi tự mình bận tâm đến chuyện này.

All the people throughout the city had heard of the wonderful property the cloth was to possess; and all were anxious to learn how wise, or how ignorant, their neighbors might prove to be.

Cả thành phố đều đã nghe về tính chất kỳ diệu của tấm vải sắp được dệt; và ai nấy đều nóng lòng muốn biết người hàng xóm của mình khôn ngoan hay khờ khạo đến đâu.

“I will send my faithful old minister to the weavers,” said the Emperor at last, after some deliberation, “he will be best able to see how the cloth looks; for he is a man of sense, and no one can be more suitable for his office than he is.”

“Ta sẽ cử vị lão thần trung thành của ta đến chỗ những người thợ dệt,” cuối cùng Hoàng đế nói, sau một hồi cân nhắc, “ông ấy sẽ là người thích hợp nhất để xem tấm vải trông ra sao; vì ông ấy là người có óc phán đoán, và không ai xứng đáng hơn ông với chức vụ của mình.”

So the faithful old minister went into the hall, where the knaves were working with all their might, at their empty looms. “What can be the meaning of this?” thought the old man, opening his eyes very wide. “I cannot discover the least bit of thread on the looms.” However, he did not express his thoughts aloud.

Thế là vị lão thần trung thành bước vào đại sảnh, nơi hai tên bịp bợm đang cặm cụi làm việc bên những khung cửi trống rỗng. “Chuyện này nghĩa là sao đây?” ông lão nghĩ thầm, mở to đôi mắt. “Ta không thể tìm thấy một sợi chỉ nào trên khung cửi cả.” Tuy nhiên, ông không nói ra suy nghĩ của mình.

The impostors requested him very courteously to be so good as to come nearer their looms; and then asked him whether the design pleased him, and whether the colors were not very beautiful; at the same time pointing to the empty frames. The poor old minister looked and looked, he could not discover anything on the looms, for a very good reason, viz: there was nothing there.

Hai tên lừa đảo lịch sự mời ông lại gần khung cửi hơn; rồi hỏi ông xem hoa văn có làm ông hài lòng không, và màu sắc có đẹp lắm không; cùng lúc chỉ vào những khung vải trống không. Ông lão đáng thương nhìn mãi, nhìn mãi, mà chẳng thể thấy được gì trên khung cửi, vì một lý do rất đơn giản: chẳng có gì ở đó cả.

“What!” thought he again. “Is it possible that I am a simpleton? I have never thought so myself; and no one must know it now if I am so. Can it be, that I am unfit for my office? No, that must not be said either. I will never confess that I could not see the stuff.”

“Sao thế nhỉ!” ông lại nghĩ. “Chẳng lẽ ta là một kẻ khờ khạo? Ta chưa bao giờ nghĩ vậy về bản thân mình; và giờ cũng không ai được biết điều đó nếu quả thật là như vậy. Chẳng lẽ ta không xứng với chức vụ của mình? Không, điều đó cũng không thể nói ra. Ta sẽ không bao giờ thừa nhận rằng mình không thể nhìn thấy tấm vải.”

“Well, Sir Minister!” said one of the knaves, still pretending to work. “You do not say whether the stuff pleases you.”

“Thưa quan Thượng thư!” một trong hai tên bịp bợm nói, vẫn giả vờ đang làm việc. “Ngài chưa nói cho chúng tôi biết tấm vải có làm ngài hài lòng không.”

“Oh, it is excellent!” replied the old minister, looking at the loom through his spectacles. “This pattern, and the colors, yes, I will tell the Emperor without delay, how very beautiful I think them.”

“Ồ, thật tuyệt vời!” vị lão thần đáp, nhìn vào khung cửi qua cặp kính của mình. “Hoa văn này, và cả màu sắc nữa, phải, ta sẽ tâu ngay với Hoàng đế rằng ta thấy chúng đẹp đến nhường nào.”

“We shall be much obliged to you,” said the impostors, and then they named the different colors and described the pattern of the pretended stuff. The old minister listened attentively to their words, in order that he might repeat them to the Emperor; and then the knaves asked for more silk and gold, saying that it was necessary to complete what they had begun. However, they put all that was given them into their knapsacks; and continued to work with as much apparent diligence as before at their empty looms.

“Chúng tôi vô cùng biết ơn ngài,” hai tên lừa đảo nói, rồi chúng kể ra những màu sắc khác nhau và mô tả hoa văn của tấm vải giả tưởng ấy. Vị lão thần lắng nghe chăm chú từng lời, để có thể thuật lại với Hoàng đế; rồi hai tên bịp bợm lại xin thêm lụa và vàng, nói rằng cần phải có để hoàn thành việc đã bắt đầu. Tuy nhiên, chúng bỏ tất cả những gì được đưa vào túi riêng; và tiếp tục làm việc với vẻ chăm chỉ y như trước trên những khung cửi trống rỗng.

The Emperor now sent another officer of his court to see how the men were getting on, and to ascertain whether the cloth would soon be ready. It was just the same with this gentleman as with the minister; he surveyed the looms on all sides, but could see nothing at all but the empty frames.

Hoàng đế liền cử một vị quan khác trong triều đến xem những người thợ ấy làm ăn ra sao, và xem liệu tấm vải có sắp xong chưa. Với vị này cũng y hệt như với vị lão thần; ông nhìn khắp các khung cửi, nhưng chẳng thấy gì ngoài những khung vải trống không.

“Does not the stuff appear as beautiful to you, as it did to my lord the minister?” asked the impostors of the Emperor's second ambassador; at the same time making the same gestures as before, and talking of the design and colors which were not there.

“Tấm vải trông có đẹp với ngài như đã từng đẹp với đại nhân Thượng thư không ạ?” hai tên lừa đảo hỏi vị sứ giả thứ hai của Hoàng đế; cùng lúc làm những cử chỉ y như trước, và nói về hoa văn cùng màu sắc vốn không hề tồn tại.

“I certainly am not stupid!” thought the messenger. “It must be, that I am not fit for my good, profitable office! That is very odd; however, no one shall know anything about it.” And accordingly he praised the stuff he could not see, and declared that he was delighted with both colors and patterns. “Indeed, please your Imperial Majesty,” said he to his sovereign when he returned, “the cloth which the weavers are preparing is extraordinarily magnificent.”

“Ta chắc chắn không phải kẻ ngu ngốc!” vị sứ giả nghĩ thầm. “Chắc hẳn là ta không xứng với chức vụ tốt đẹp, béo bở này của mình! Thật kỳ lạ; nhưng dù sao, không ai được biết chuyện này.” Và thế là ông ta khen ngợi tấm vải mà mình không thể nhìn thấy, và tuyên bố rằng mình vô cùng hài lòng với cả màu sắc lẫn hoa văn. “Thưa Bệ hạ,” ông tâu lên vua khi trở về, “tấm vải mà những người thợ dệt đang chuẩn bị thật vô cùng lộng lẫy.”

The whole city was talking of the splendid cloth which the Emperor had ordered to be woven at his own expense.

Cả kinh thành đều bàn tán về tấm vải lộng lẫy mà Hoàng đế đã cho dệt bằng chính tiền của mình.

And now the Emperor himself wished to see the costly manufacture, while it was still in the loom. Accompanied by a select number of officers of the court, among whom were the two honest men who had already admired the cloth, he went to the crafty impostors, who, as soon as they were aware of the Emperor's approach, went on working more diligently than ever; although they still did not pass a single thread through the looms.

Và giờ đây, chính Hoàng đế cũng muốn tận mắt xem tấm vải quý giá ấy, trong khi nó vẫn còn trên khung cửi. Cùng với một đoàn tùy tùng chọn lọc gồm các quan trong triều, trong đó có hai vị trung thần đã từng khen ngợi tấm vải, ngài đến chỗ hai tên bịp bợm xảo quyệt, và ngay khi chúng biết Hoàng đế đang đến gần, chúng liền làm việc chăm chỉ hơn bao giờ hết; dù vẫn không hề luồn một sợi chỉ nào qua khung cửi.

“Is not the work absolutely magnificent?” said the two officers of the crown, already mentioned. “If your Majesty will only be pleased to look at it! What a splendid design! What glorious colors!” and at the same time they pointed to the empty frames; for they imagined that everyone else could see this exquisite piece of workmanship.

“Tác phẩm này thật tuyệt vời phải không ạ?” hai vị quan đã nói ở trên tâu. “Xin Bệ hạ hãy nhìn xem! Hoa văn đẹp làm sao! Màu sắc lộng lẫy làm sao!” và cùng lúc họ chỉ vào những khung vải trống không; vì họ tưởng rằng ai cũng có thể nhìn thấy kiệt tác tinh xảo này.

“How is this?” said the Emperor to himself. “I can see nothing! This is indeed a terrible affair! Am I a simpleton, or am I unfit to be an Emperor? That would be the worst thing that could happen—Oh! the cloth is charming,” said he, aloud. “It has my complete approbation.” And he smiled most graciously, and looked closely at the empty looms; for on no account would he say that he could not see what two of the officers of his court had praised so much.

“Sao lại thế này?” Hoàng đế tự nhủ. “Ta chẳng thấy gì cả! Đây quả là một chuyện khủng khiếp! Chẳng lẽ ta là một kẻ khờ khạo, hay ta không xứng làm Hoàng đế? Đó sẽ là điều tồi tệ nhất có thể xảy ra— Ôi! Tấm vải thật đẹp,” ngài nói lớn. “Ta hoàn toàn ưng ý.” Và ngài mỉm cười thật hài lòng, nhìn kỹ vào những khung cửi trống rỗng; vì không đời nào ngài lại nói rằng mình không thể thấy được thứ mà hai vị quan trong triều đã khen ngợi đến vậy.

All his retinue now strained their eyes, hoping to discover something on the looms, but they could see no more than the others; nevertheless, they all exclaimed, “Oh, how beautiful!” and advised his majesty to have some new clothes made from this splendid material, for the approaching procession. “Magnificent! Charming! Excellent!” resounded on all sides; and everyone was uncommonly gay. The Emperor shared in the general satisfaction; and presented the impostors with the riband of an order of knighthood, to be worn in their button-holes, and the title of “Gentlemen Weavers.”

Toàn thể đoàn tùy tùng của ngài giờ đây đều căng mắt ra nhìn, hy vọng thấy được điều gì đó trên khung cửi, nhưng họ cũng chẳng thấy gì hơn những người khác; tuy nhiên, tất cả đều thốt lên, “Ôi, đẹp làm sao!” và khuyên bệ hạ nên may một bộ quần áo mới từ tấm vải lộng lẫy này, cho cuộc diễu hành sắp tới. “Lộng lẫy! Tuyệt vời! Xuất sắc!” tiếng khen vang lên khắp nơi; và ai nấy đều vui mừng khôn xiết. Hoàng đế cũng chung niềm hân hoan ấy; và ban cho hai tên bịp bợm dải huy chương của một tước hiệp sĩ, để đeo trên khuy áo, cùng danh hiệu “Các vị Thợ dệt của Hoàng gia.”

The rogues sat up the whole of the night before the day on which the procession was to take place, and had sixteen lights burning, so that everyone might see how anxious they were to finish the Emperor's new suit. They pretended to roll the cloth off the looms; cut the air with their scissors; and sewed with needles without any thread in them. “See!” cried they, at last. “The Emperor's new clothes are ready!”

Hai tên bịp bợm thức trắng cả đêm trước ngày diễu hành, thắp mười sáu ngọn đèn, để ai cũng thấy chúng nôn nóng hoàn thành bộ trang phục mới của Hoàng đế đến nhường nào. Chúng giả vờ cuộn tấm vải ra khỏi khung cửi; cắt vào không khí bằng kéo; và khâu bằng kim mà không hề có chỉ. “Xem này!” cuối cùng chúng reo lên. “Bộ quần áo mới của Hoàng đế đã xong rồi!”

And now the Emperor, with all the grandees of his court, came to the weavers; and the rogues raised their arms, as if in the act of holding something up, saying, “Here are your Majesty's trousers! Here is the scarf! Here is the mantle! The whole suit is as light as a cobweb; one might fancy one has nothing at all on, when dressed in it; that, however, is the great virtue of this delicate cloth.”

Và giờ đây, Hoàng đế cùng toàn thể các vị đại thần trong triều đến gặp hai người thợ dệt; hai tên bịp bợm giơ tay lên, như thể đang nâng một vật gì đó, nói rằng, “Đây là chiếc quần của Bệ hạ! Đây là chiếc khăn choàng! Đây là chiếc áo choàng! Cả bộ trang phục nhẹ như mạng nhện; người mặc vào có thể tưởng như mình chẳng mặc gì cả; nhưng đó chính là đức tính tuyệt vời của tấm vải mỏng manh này.”

“Yes indeed!” said all the courtiers, although not one of them could see anything of this exquisite manufacture.

“Đúng vậy thật!” tất cả các cận thần đều nói, dù không một ai trong số họ có thể nhìn thấy chút gì của kiệt tác tinh xảo ấy.

“If your Imperial Majesty will be graciously pleased to take off your clothes, we will fit on the new suit, in front of the looking glass.”

“Nếu Bệ hạ vui lòng cởi bỏ y phục, chúng thần sẽ mặc bộ trang phục mới cho ngài, trước tấm gương này.”

The Emperor was accordingly undressed, and the rogues pretended to array him in his new suit; the Emperor turning round, from side to side, before the looking glass.

Thế là Hoàng đế được cởi y phục, và hai tên bịp bợm giả vờ mặc bộ trang phục mới cho ngài; Hoàng đế xoay người từ bên này sang bên kia, trước tấm gương.

“How splendid his Majesty looks in his new clothes, and how well they fit!” everyone cried out. “What a design! What colors! These are indeed royal robes!”

“Bệ hạ trông thật lộng lẫy trong bộ trang phục mới, và vừa vặn làm sao!” ai nấy đều thốt lên. “Hoa văn đẹp làm sao! Màu sắc đẹp làm sao! Đây quả thực là những bộ hoàng bào!”

“The canopy which is to be borne over your Majesty, in the procession, is waiting,” announced the chief master of the ceremonies.

“Chiếc lọng che sẽ được rước theo Bệ hạ trong cuộc diễu hành, đã sẵn sàng rồi ạ,” vị chánh chủ lễ thông báo.

“I am quite ready,” answered the Emperor. “Do my new clothes fit well?” asked he, turning himself round again before the looking glass, in order that he might appear to be examining his handsome suit.

“Ta đã sẵn sàng,” Hoàng đế đáp. “Bộ trang phục mới của ta có vừa vặn không?” ngài hỏi, xoay người lần nữa trước tấm gương, để tỏ ra như đang ngắm nhìn bộ trang phục đẹp đẽ của mình.

The lords of the bedchamber, who were to carry his Majesty's train felt about on the ground, as if they were lifting up the ends of the mantle; and pretended to be carrying something; for they would by no means betray anything like simplicity, or unfitness for their office.

Các vị quan hầu cận, những người có nhiệm vụ nâng vạt áo của Hoàng đế, đưa tay quờ quạng trên mặt đất, như thể đang nâng phần cuối của chiếc áo choàng lên; và giả vờ đang khiêng một vật gì đó; vì không đời nào họ lại để lộ sự khờ khạo, hay việc không xứng đáng với chức vụ của mình.

So now the Emperor walked under his high canopy in the midst of the procession, through the streets of his capital; and all the people standing by, and those at the windows, cried out, “Oh! How beautiful are our Emperor's new clothes! What a magnificent train there is to the mantle; and how gracefully the scarf hangs!” in short, no one would allow that he could not see these much-admired clothes; because, in doing so, he would have declared himself either a simpleton or unfit for his office. Certainly, none of the Emperor's various suits, had ever made so great an impression, as these invisible ones.

Thế là Hoàng đế bước đi dưới chiếc lọng cao của mình giữa đoàn diễu hành, qua các con phố của kinh thành; và tất cả mọi người đứng xem bên đường, cùng những người đứng bên cửa sổ, đều reo lên, “Ôi! Bộ trang phục mới của Hoàng đế đẹp làm sao! Vạt áo choàng dài lộng lẫy làm sao; và chiếc khăn choàng rủ xuống duyên dáng làm sao!” tóm lại, không một ai chịu thừa nhận rằng mình không thể nhìn thấy bộ trang phục được ca ngợi đến vậy; bởi vì, nếu làm thế, người đó sẽ tự nhận mình là kẻ khờ khạo hoặc không xứng với chức vụ của mình. Chắc chắn, chưa bộ trang phục nào của Hoàng đế từng gây ấn tượng lớn đến vậy, như những bộ trang phục vô hình này.

“But the Emperor has nothing at all on!” said a little child.

“Nhưng Hoàng đế chẳng mặc gì cả!” một đứa trẻ nhỏ nói.

“Listen to the voice of innocence!” exclaimed his father; and what the child had said was whispered from one to another.

“Hãy lắng nghe tiếng nói của sự trong sáng!” người cha của đứa trẻ thốt lên; và những gì đứa trẻ nói được thì thầm truyền từ người này sang người khác.

“But he has nothing at all on!” at last cried out all the people. The Emperor was vexed, for he knew that the people were right; but he thought the procession must go on now! And the lords of the bedchamber took greater pains than ever, to appear holding up a train, although, in reality, there was no train to hold.

“Nhưng ngài chẳng mặc gì cả!” cuối cùng tất cả mọi người đều reo lên như thế. Hoàng đế cảm thấy bực bội, vì ngài biết rằng dân chúng nói đúng; nhưng ngài nghĩ rằng đoàn diễu hành phải tiếp tục thôi! Và các vị quan hầu cận lại càng cố gắng hơn nữa để tỏ ra như đang nâng vạt áo, dù thực ra, chẳng có vạt áo nào để nâng cả.